किं स्थैर्यमृषिभिः प्रोक्तं किं च धैर्यमुदाहृतम
स्नानं च किं परं पिरोक्तम् दानं च किमि होच्यते
स्वधर्मे स्थिरता स्थैर्यं धैर्यमिंद्रिय निग्रहः
स्नानं मनोमलत्यागो दानं वै भूत रक्षणं
కిం స్థైర్య మృషిభిః ప్రోక్తం కిం చ ధైర్యముదాహృతమ్
స్నానం చ కిం పరం ప్రోక్తం దానం చ కిమిహోచ్యతే
స్వధర్మే స్థిరతా స్థైర్యం ధైర్యమిన్ద్రియనిగ్రహః
స్నానం మనోమలత్యాగో దానం వై భూతరక్షణం
ఇది మహాభారతం లోని యక్ష ప్రశ్నలు ఘట్టంలోనిది. ఈ యక్షపశ్నలు అందరూ చదివి తెలుసుకుని ఆచరణలో పెట్టవలసినవి. ఎవరైనా ప్రశ్నల మీద ప్రశ్నలు వేస్తే ఆపవయ్యా యక్షపశ్నలు నువ్వూను అంటాం. అక్కడ ప్రశ్న లలో ఏమీ తేడా లేదు కానీ వేసిన సందర్భంలో తేడా... తన నలుగురు తమ్ముల మృతదేహాలను ఎదురుగా పెట్టుకుని ప్రశ్నలకు జవాబులు చెప్పగలగటం ఒక్క ధర్మరాజుకే చెల్లింది.
యక్షుడు ఇలా అడిగాడు:
స్థైర్యం అని మన ఋషులు దేనిని అంటారు? ధైర్యం అంటే ఏమిటి? స్నానంలో ఉత్తమమైనదేది? దానానికి అర్ధం పరమార్ధం ఏమిటి?
ధర్మరాజు ఇలా సమాధానం చెప్పాడు:
స్వధర్మ స్థిరత్వం స్థైర్యం. ఏ విధమైన భయమూ, ప్రలోభాలకు లొంగకుండా తన ధర్మాన్ని నిర్వర్తించడమే స్థైర్యం. ధైర్యం అంటే ఇంద్రయాలను నిగ్రహించ గలగడమే ధైర్యం. ప్రపంచ విజేతలు కూడా తమ ఇంద్రియాలను నిగ్రహించలేరు. మనస్సులోని మలాన్ని శుభ్రం చేసుకోవడమే ఉత్తమమైన స్నానం. దానం వై భూత రక్షణం. ఇది అన్నిటికన్నా అద్భుతమైన జవాబు అని నాకనిపిస్తుంది, ఎందుకంటే దానం అంటే తృణమో, ఫలమో ఇవ్వడం కాదు. దానం సమస్త జీవరాశి రక్షణ బాధ్యత తన పర భేదంలేకుండా చేపట్టడం. భారతీయులుగా పుట్టడం అదృష్టం, భారతీయత గర్వకారణం అని చెప్పడానికి ఇటువంటి పురాణాలు చాలవా...
स्नानं च किं परं पिरोक्तम् दानं च किमि होच्यते
स्वधर्मे स्थिरता स्थैर्यं धैर्यमिंद्रिय निग्रहः
स्नानं मनोमलत्यागो दानं वै भूत रक्षणं
కిం స్థైర్య మృషిభిః ప్రోక్తం కిం చ ధైర్యముదాహృతమ్
స్నానం చ కిం పరం ప్రోక్తం దానం చ కిమిహోచ్యతే
స్వధర్మే స్థిరతా స్థైర్యం ధైర్యమిన్ద్రియనిగ్రహః
స్నానం మనోమలత్యాగో దానం వై భూతరక్షణం
ఇది మహాభారతం లోని యక్ష ప్రశ్నలు ఘట్టంలోనిది. ఈ యక్షపశ్నలు అందరూ చదివి తెలుసుకుని ఆచరణలో పెట్టవలసినవి. ఎవరైనా ప్రశ్నల మీద ప్రశ్నలు వేస్తే ఆపవయ్యా యక్షపశ్నలు నువ్వూను అంటాం. అక్కడ ప్రశ్న లలో ఏమీ తేడా లేదు కానీ వేసిన సందర్భంలో తేడా... తన నలుగురు తమ్ముల మృతదేహాలను ఎదురుగా పెట్టుకుని ప్రశ్నలకు జవాబులు చెప్పగలగటం ఒక్క ధర్మరాజుకే చెల్లింది.
యక్షుడు ఇలా అడిగాడు:
స్థైర్యం అని మన ఋషులు దేనిని అంటారు? ధైర్యం అంటే ఏమిటి? స్నానంలో ఉత్తమమైనదేది? దానానికి అర్ధం పరమార్ధం ఏమిటి?
ధర్మరాజు ఇలా సమాధానం చెప్పాడు:
స్వధర్మ స్థిరత్వం స్థైర్యం. ఏ విధమైన భయమూ, ప్రలోభాలకు లొంగకుండా తన ధర్మాన్ని నిర్వర్తించడమే స్థైర్యం. ధైర్యం అంటే ఇంద్రయాలను నిగ్రహించ గలగడమే ధైర్యం. ప్రపంచ విజేతలు కూడా తమ ఇంద్రియాలను నిగ్రహించలేరు. మనస్సులోని మలాన్ని శుభ్రం చేసుకోవడమే ఉత్తమమైన స్నానం. దానం వై భూత రక్షణం. ఇది అన్నిటికన్నా అద్భుతమైన జవాబు అని నాకనిపిస్తుంది, ఎందుకంటే దానం అంటే తృణమో, ఫలమో ఇవ్వడం కాదు. దానం సమస్త జీవరాశి రక్షణ బాధ్యత తన పర భేదంలేకుండా చేపట్టడం. భారతీయులుగా పుట్టడం అదృష్టం, భారతీయత గర్వకారణం అని చెప్పడానికి ఇటువంటి పురాణాలు చాలవా...
No comments:
Post a Comment